Cukrzyca ciążowa

Cukrzyca ciążowa to nieprawidłowa tolerancja glukozy, czyli zbyt wysoki poziom cukru we krwi, który po raz pierwszy został zdiagnozowany w czasie ciąży. Rozpoznaje się ją na podstawie badania glukozy na czczo i/lub testu obciążenia glukozą. Cukrzyca ciążowa występuję u około 10 proc. ciężarnych.  W zdecydowanej większości przypadków leczy się ją przy pomocy odpowiedniej diety. Jeśli dieta nie wystarcza do utrzymania glikemii w normie, konieczne jest przyjmowanie insuliny.

Przyczyny cukrzycy ciążowej

Główną przyczyną cukrzycy ciążowej jest insulinooporność wywołana hormonami tj.: estrogeny, progesteron, hormon wzrostu i prolaktyna. Ciąża wiąże się z ogromnymi zmianami hormonalnymi w organizmie kobiety. Hormony, które są odpowiedzialne za podtrzymanie ciąży i rozwój płodu, jednocześnie zmniejszają wrażliwość tkanek na działanie własnej insuliny. W konsekwencji trzustka musi produkować znacznie więcej insuliny niż przed ciążą. U niektórych kobiet organizm nie jest w stanie pokryć tego zwiększonego zapotrzebowania na insulinę, czego efektem są nieprawidłowe poziomy cukru we krwi. Niekiedy przyczyną cukrzycy ciążowej bywa także bardzo duży przyrost masy ciała w pierwszym trymestrze ciąży.

Jak objawia się cukrzyca ciążowa?

Cukrzyca ciążowa nie daje żadnych objawów, w przeciwieństwie do cukrzycy typu 1. oraz zaawansowanej cukrzycy typu 2. Cukry przy cukrzycy ciążowej są podwyższone najczęściej w bardzo niewielkim zakresie w stosunku do normy (co nie znaczy, że można je bagatelizować) i w żaden sposób nie wpływają na samopoczucie kobiety.

Czynniki ryzyka cukrzycy ciążowej zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego:

  • ciąża po 35. roku życia
  •  w wywiadzie porody dzieci o dużej masie ciała (> 4000 g)
  • urodzenie noworodka z wadą rozwojową
  • zgony wewnątrzmaciczne w wywiadzie
  • nadciśnienie tętnicze
  • nadwaga lub otyłość
  • rodzinny wywiad w kierunku cukrzycy typu 2
  • rozpoznanie cukrzycy ciążowej w poprzednich ciążach
  • wielorództwo
  • zespół policystycznych jajników

Jak diagnozuje się cukrzycę ciążową?

  • Podczas pierwszej wizyty u ginekologa, potwierdzającej ciążę, zleca się badanie poziomu cukru we krwi na czczo.
  • Jeśli wynik jest prawidłowy, czyli poniżej 92 mg/dl, kolejne badanie – test obciążenia glukozą – należy przeprowadzić między 24. a 26. tygodniem ciąży.
  •  Jeśli wynik jest nieprawidłowy i mieści się w zakresie 92-125 mg/dl, wówczas należy jak najszybciej wykonać test obciążenia glukozą. Jeśli wynik testu jest nieprawidłowy – stwierdza się cukrzycą ciążową. Jeśli jest prawidłowy, kolejny test obciążenia glukozą wykonuje się między 24. a 26. tc)
  •  Jeśli wynik jest nieprawidłowy i wynosi 126 mg/dl lub więcej, wówczas pilnie należy powtórzyć oznaczenie glikemii na czczo. Jeśli w kolejnym badaniu wynik przekracza 126 mg/dl, stwierdza się cukrzycę ciążową bez konieczności wykonywania testu obciążenia glukozą.

Jak przygotować się do testu obciążenia glukozą?

Należy być na czczo, czyli co najmniej 8 godzin od ostatniego posiłku.

W ciągu ostatnich trzech dni przed badanie, nie należy modyfikować swojej diety ani nie zwiększać ilości wykonywanych ćwiczeń fizycznych.

Roztwór glukozy należy wypić małymi łykami w ciągu około 5 min. (szybkie wypicie glukozy zwiększa ryzyko wymiotów).

Czas oczekiwania na kolejne pobrania krwi należy spędzić siedząc i odpoczywając.

Leczenie cukrzycy ciążowej

Leczenie cukrzycy ciążowej u większości kobiet sprowadza się do stosowania odpowiedniej diety. Jej główne założenia to:

  • Ograniczenie cukrów prostych, posiłki w oparciu o węglowodany złożone.
  • Jedzenie regularnych posiłków.
  • Unikanie dużych porcji, jedzenie częściej (5 posiłków), ale w umiarkowanych ilościach.
  • Komponowanie posiłków złożonych (białko, tłuszcze, węglowodany); unikanie posiłków wyłącznie węglowodanowych.
  • Wyeliminowanie z diety słodyczy, soków owocowych, owoców, niekiedy także mleka (u części osób mleko powoduje przecukrzenia).